EklenecekEklenecek
EklenecekEklenecek
EklenecekEklenecek
EklenecekEklenecek
Atatürk’ün devletçilik ilkesini benimsemesinin ve uygulamaya koymasının sebepleri nelerdir?
Atatürk’ün devletçilik ilkesini benimsemesinin ve uygulamaya koymasının sebepleri nelerdir?
Atatürk'ün devletçilik ilkesini benimsemesinin ve uygulamaya koymasının sebepleri nelerdir?Savaş sonrasında henüz özel teşebbüs güç kazanamamıştı. Devlet sanayi alanında atılımda öncülük etmeliydi. Bu...
Atatürk döneminde ekonomi alanında nasıl bir devletçilik uygulaması yapılmıştır?
Atatürk döneminde ekonomi alanında nasıl bir devletçilik uygulaması yapılmıştır?
Atatürk döneminde ekonomi alanında nasıl bir devletçilik uygulaması yapılmıştır?Devlet ekonominin merkezine alınmış, özel teşebbüs henüz oluşmadığı için, milli sermaye yetersizliğinden dolayı, devlet ...
Egemenliğin millete ait olmadığı bir devlette demokrasiden söz edilebilir mi?
Egemenliğin millete ait olmadığı bir devlette demokrasiden söz edilebilir mi?
Egemenliğin millete ait olmadığı bir devlette demokrasiden söz edilebilir mi?Egemenliğin millete ait olmadığı bir devlette demokrasiden söz edilemez. Bunun sebebini şu şekilde izah edebiliriz. Demokra...

Cumhuriyetle yönetilen bir ülkede bireylerin temel hak ve özgürlükleri ile sorumlulukları nelerdir?

7 ay önce admin tarafından yazıldı, kez görüntülendi ve hakkında hiç yorum yapılmadı.

Cumhuriyetle yönetilen bir ülkede bireylerin temel hak ve özgürlükleri ile sorumlulukları nelerdir?

Cumhuriyet, bir çok hak ve sorumluluğu izlere kazandırmıştır. Bunlar anayasamızda belirlenmişlerdir. Aşağıda verdiğimiz metin bu sorunun cevabını içermektedir.

Hak, Özgürlük, SorumlulukDemokrasi, kişi hak ve hürriyetlerini temel alan bir yönetim şeklidir. Hak, bir eylemde bulunma veya başkalarından belirli bir tarzda davranmalarını isteme yetkisidir. Demokrasilerde kişiler temel hak ve hürriyetlere doğuştan itibaren sahip olurlar. Devlet kişilerin hak ve hürriyetlerini korur ve güvence altına alır. Bazı haklar, zamanla ve toplumdan topluma değişiklik gösterir. Aynı toplumda var olan bir hak, zamanla ortadan kalkabilir. Örneğin, ülkemizde Cumhuriyet dönemi öncesinde kız çocukların evleneceği erkeği önceden seçme hakkı yoktu. Gelişmiş bir toplumda bireylere tanınmış olan bir hak, gelişmemiş toplumda tanınmamış olabilir.
Özgürlük, kişinin başkalarına zarar vermeden dilediğini yapabilmesidir. Bir bireyin özgürlüğü bir başkasının özgürlüğünün sınırında bitmelidir. Özgürlük, insanların doğuştan sahip oldukları vazgeçilmez ve devredilemez bir haktır. Haklar ise özgürlükleri gerçekleştirmek için bireylere tanınan yetkilerdir. Özgür olmak bireye çeşitli sorumluluklar da getirir. Sorumluluk, kişinin eylemlerinin sonucunu üstlenmesidir.
Anayasamızın 12′inci maddesinde hak ve özgürlük kavramları ile ödev ve sorumluluk kavramları arasında doğal olarak var olan bu bağlantı güzel bir şekilde vurgulanmıştır. “Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez, temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder.”
2. Temel Hak ve Hürriyetlerin SınırlanmasıKişilerin hak ve hürriyetleri sınırsız değildir. Toplumda herkes aynı şekilde hak ve hürriyetlere sahiptir ve sınırlama olmazsa bunlar birbiriyle çatışabilir. Temel hakların sınırlamasını bazı özel durum ve koşullara tâbi tutan genel ilkeler Anayasa kuralı haline getirilmiştir. Anayasamızın 13′üncü maddesine göre temel hak ve hürriyetler; Türk Devleti’nin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün, Millî egemenliğin, Cumhuriyetin, Millî güvenliğin, kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının, genel ahlakın ve genel sağlığın korunması amacıyla ve ayrıca Anayasanın ilgili maddelerinde öngörülen özel sebeplerle, anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak kanunla sınırlanabilir.

Temel Hak ve Hürriyetlerin Kötüye KullanılmamasıKişiler sahip oldukları temel hak ve hürriyetleri kötüye kullanabilir. Anayasa madde 14 te hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılmasının önlenmesi amaçlanmıştır.
“Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbiri, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve laik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz.
Anayasa hükümlerinden hiçbiri, Devlete veya kişilere Anayasayla tanınan temel hak ve hürriyetlerin yok edilmesini veya Anayasada belirtilenden daha geniş şekilde sınırlandırılmasını amaçlayan bir faaliyette bulunmayı mümkün kılacak şekilde yorumlanamaz.
Bu hükümlere aykırı faaliyette bulunanlar hakkında uygulanacak müeyyideler kanunla düzenlenir.”

4. Temel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının DurdurulmasıBazı durumlarda, temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulması gerekebilmektedir. Bu durumlar Anayasa madde 15′te belirtilmiştir. “Savaş, seferberlik, sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir.
Birinci fıkrada belirtilen durumlarda da, savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler ile, ölüm cezalarının infazı dışında, kişinin yaşam hakkına, maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz; suç ve cezalar geçmişe yürütülemez; suçluluğu mahkeme kararıyla saptanana kadar kimse suçlu sayılamaz.”

KİŞİNİN HAK VE ÖDEVLERİAnayasamızın 17 ile 40′ıncı maddeleri arası, kişinin hak ve ödevleri ile ilgili düzenlenmiştir.

1. Kişi DokunulmazlığıYaşama hakkı her insanın sahip olduğu ilk haktır. Yaşama hakkının korunmadığı durumlarda diğer haklardan yararlanmak olanaksızdır. Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Kimseye insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir ceza verilemez. Anayasamızın 17 inci maddesi ile insanın vücut bütünlüğüne dokunulmayacağı güvence altına alınmıştır.

2. Zorla Çalıştırma YasağıAnayasamızın 18′inci maddesi bu konuda “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır.” der.

3. Kişi Hürriyeti ve GüvenliğiAnayasamızın 19′uncu maddesi kişi hürriyetlerini ve güvenliğini korumaya yönelik hükümler içerir. Herkes kişi hürriyeti ve güvenliğine sahiptir. Kimse kanunda gösterilen bir sebep olmadan hürriyetinden mahrum bırakılamaz.

4. Özel Hayatın Gizliliği ve Korunması
a. Özel Hayatın Gizliliği: 
Kişinin ferdî ve aile hayatını kendi anladığı gibi düzenleyip yaşabilmesidir. Anayasamızın 20′inci maddesi bunu güvence altına alır. “Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.”

b. Konut Dokunulmazlığı: Konut özel hayatın büyük bölümünün yaşandığı yerdir. Herkes konut dokunulmazlığına sahiptir. Hiç kimsenin konutuna izni olmadan girilemez. Konut dokunulmazlığının kaldırılması ancak hakim kararıyla olacaktır. Konut dokunulmazlığı anayasanın 21′inci maddesinde düzenlenmiştir.

c. Haberleşme Hürriyeti: Bu hürriyet Anayasa madde 22′de düzenlenmiştir. Herkes haberleşme hürriyetine sahiptir ve bunun gizliliği esastır.
Kimsenin mektubu, kolisi açılamaz, telefonu dinlenemez, kanunun açıkça gösterdiği hallerde, usulüne göre verilmiş hakim kararı olmadıkça, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de, kanunla yetkili kılınan merciin emri bulunmadıkça, haberleşme engellenemez ve gizliliğine dokunulamaz.

5. Yerleşme ve Seyahat HürriyetiAnayasa madde 23′te düzenlenmiştir. Herkesin yerleşme ve seyahat etme hürriyeti vardır. Fertlerin bu hürriyetleri ancak kanunla belirtilen durumlarda kısıtlanabilir. Vatandaş sınırdışı edilemez ve yurda girme hakkından mahrum bırakılamaz.

6. Din ve Vicdan HürriyetiAnayasamızın 24′üncü maddesinde belirtilmiştir. Herkes, vicdan, dini inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir. 14′üncü madde hükümlerine aykırı olmamak şartıyla ibadet, dinî ayin ve törenler serbesttir.
Kimse, ibadete, dinî ayin ve törenlere katılmaya, dinî inanç ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; dinî inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz.
Din ve ahlâk eğitim ve öğretimi devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Din kültürü ve ahlâk öğretimi ilk ve ortaöğretim kurumlarında okutulan zorunlu dersler arasında yer alır. Bunun dışındaki din eğitim ve öğretimi ancak, kişilerin kendi isteğine, küçüklerin de kanunî temsilcisinin talebine bağlıdır.
Kimse, devletin sosyal, ekonomik, siyasî veya hukukî temel düzenini kısmen de olsa, din kurallarına dayandırma ve siyasî veya kişisel çıkar yahut nüfuz sağlama amacıyla her ne surette olursa olsun, dinî veya din duygularını yahut dince kutsal sayılan şeyleri istismar edemez ve kötüye kullanamaz.

7. Düşünce ve Kanaat HürriyetiAnayasa madde 25, “Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir. Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; düşünce ve kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz.”, der.
8. Düşünceyi Açıklama ve Yayma HürriyetiAnayasamızın 26′ıncı maddesi “Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.”

9. Bilim ve Sanat HürriyetiAnayasa madde 27, “Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama, yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahiptir.”

10. Basın ve Yayımla İlgili HükümlerAnayasamızın 28′inci maddesi Basın Hürriye-ti’ni, 29′uncu maddesi süreli ve süresiz yayın hakkını, 30′uncu maddesi basın araçlarının korunmasını, 31′inci maddesi Kamu Tüzel kişilerinin elindeki basın dışı kitle haberleşme araçlarından yararlanma hakkını, 32′inci madde düzeltme ve cevap hakkını düzenlemektedir.

11. Toplantı Hak ve HürriyetleriÇok uzun yıllardır toplum hayatı içinde yaşayan insanlar, toplu olarak düşünmek, tartışmak, sorunlara görüşerek çözümler getirmek alışkanlığı edinmişlerdir. Bu sebeple, toplantı hak ve hürriyeti önemli temel hak ve hürriyetlerimizdendir. Toplantı hak ve hürriyetleri anayasamızda “Dernek kurma hürriyeti” (Anayasa madde 33) ve “Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” (Anayasa madde 34) olarak düzenlemiştir.

12. Mülkiyet HakkıMülkiyet, bir şeye; mülke sahip olmak, malik ise, bir şeyin, mülkün sahibi olmak demektir. Mülkiyet hakkı ile ilgili olarak anayasamızda; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacı ile kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.” denilmektedir.

13. Hak Arama HürriyetiAnayasamızda hak arama hürriyeti 36′ıncı maddede düzenlenmiştir. “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri
önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma hakkına sahiptir.
Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçamaz.”

14. Temel Hak ve Hürriyetlerin KorunmasıAnayasa madde 40′ta belirtildiği gibi temel hak ve hürriyetleri ihlâl olunan kişi, yetkili makama başvurma hakkına sahiptir. Bu ihlâlin resmi görevliler tarafından görevlilerin yerine getirilmesi sırasında yapılmış olması hâlinde meydana gelen zarar devletçe ödenir.

SOSYAL VE EKONOMİK HAKLAR VE ÖDEVLERAnayasamızın 2′inci maddesinde Türkiye Cum-huriyeti’nin nitelikleri arasında sosyal bir hukuk devleti olduğu da belirtilmektedir. Sosyal devletin görevleri arasında, toplumun sosyal ve ekonomik sorunlarını çözüme ulaştırma, toplumda güçsüz ve muhtaç durumda olanlara sosyal ve ekonomik destek sağlama da yer almaktadır. Bu sebeple anayasamızda toplumumuzdaki fertleri sosyal ve ekonomik yönden korumayı amaçlayan pek çok hüküm bulunmaktadır.

SİYASÎ HAK VE ÖDEVLER
1. Türk Vatandaşlığı
Anayasamızda “Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk’tür. Vatandaşlık, kanunun gösterdiği şartlarla kazanılır ve ancak kanunda belirtilen hallerde kaybedilir.” denilmektedir.
Siyasî haklardan yalnızca vatandaşlar faydalanabilir.

2. Seçme ve Seçilme HakkıSeçme ve seçilme, siyasî faaliyette bulunma hakları demokratikliğin göstergesi olduğundan önemli hak ve hürriyetlerdendir.
Anayasamızın 67. maddesinde “Onsekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçme ve halk oylamasına katılma haklarına sahiptir.”
Bu hakların kullanılması kanunla düzenlenir.

3. Kamu Hizmetlerine Girme HakkıAnayasa madde 70, “Her Türk, kamu hizmetine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayrım gözetilemez.” der.

4. Dilekçe HakkıVatandaşlar, kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında yetkili makamlara ve TBMM’ne başvurma hakkına sahiptir. Başvuru sonucu dilekçe sahiplerine yazı ile bildirilir. Bu hakkın kullanılma şekli kanunla düzenlenir.

Etiketler:
Benzer Yazılar
Atatürk’ün devletçilik ilkesini benimsemesinin ve uygulamaya koymasının sebepleri nelerdir?
Atatürk'ün devletçilik ilkesini benimsemesinin ve uygulamaya koymasının sebepleri nelerdir?Savaş sonrasında henüz özel teşebbüs güç kazanamamıştı. Devlet sanayi alanında atılımda öncülük etmeliydi. Bunun adı da devletçilikti. özel teşebbüs güçlenene ...
Atatürk döneminde ekonomi alanında nasıl bir devletçilik uygulaması yapılmıştır?
Atatürk döneminde ekonomi alanında nasıl bir devletçilik uygulaması yapılmıştır?Devlet ekonominin merkezine alınmış, özel teşebbüs henüz oluşmadığı için, milli sermaye yetersizliğinden dolayı, devlet kalkınmaya ön ayak olmuştur. Devlet fabrikalar kur...
Egemenliğin millete ait olmadığı bir devlette demokrasiden söz edilebilir mi?
Egemenliğin millete ait olmadığı bir devlette demokrasiden söz edilebilir mi?Egemenliğin millete ait olmadığı bir devlette demokrasiden söz edilemez. Bunun sebebini şu şekilde izah edebiliriz. Demokrasi insanların özgürce fikirlerini ifade edebilmele...
Yorumlar ( 0 )

Bu sitede yayınlanan yazılar kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz.Tüm hakları saklıdır.